Van Indische Instelling tot Museum Nusantara
Om ambtenaren op te leiden voor het koloniale bestuur wees de Nederlandse Staat in 1842 de Koninklijke Academie voor Ingenieurs en Indische Ambtenaren aan Delft toe. In 1864 werd de Koninklijke Academie opgeheven. De gemeente richtte in hetzelfde jaar de 'Instelling voor onderwijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-Indië', oftewel de Indische Instelling op. De studenten volgden lessen in verschillende talen (Maleis, Javaans, Soendanees), geschiedenis, land- en volkenkunde, recht en landmeetkunde. De Indische Instelling werkte nauw samen met de eveneens in Delft gevestigde Polytechnische School.
De studenten kwamen niet alleen uit Nederland maar ook een aantal Javanen van hoge afkomst volgden de colleges. Voor de lessen in land- en volkenkunde gebruikten de docenten objecten die de reeds afgestudeerde ambtenaren vanuit de kolonie naar Nederland stuurden. Deze objecten vormden het begin van de huidige museumcollectie. Na de Koloniale Wereldtentoonstellingen in Parijs (1878) en Amsterdam (1883) schonk de Nederlandse staat een groot aantal van de geëxposeerde voorwerpen aan de Indische Instelling. Onder de objecten bevonden zich modellen van huizen, wapens, transportmiddelen en schepen. In 1901 werd de Delftse opleiding opgeheven en van dan af kon men alleen in Leiden de rijksopleiding tot Indisch ambtenaar volgen.
De collectie bleef echter in Delft bewaard en in 1911 vond de opening plaats van het Ethnografisch Museum, dat gehuisvest was in de bovenzalen van Het Prinsenhof. Vanaf die tijd is de collectie voortdurend aangevuld door privé-schenkingen. Een tussentijdse verhuizing naar het Meisjeshuis aan de Oude Delft heeft de collectie geen goed gedaan. Pas in 1964, toen het museum een definitieve behuizing kreeg aan het St. Agathaplein, kon de collectie in al zijn rijkdom getoond worden. Vele schenkingen en gerichte aankopen volgden en in 1977 werd het gehele pand aan het St. Agathaplein na een verbouwing als museum ingericht.
Tot op de dag van vandaag ontvangt het museum, dat inmiddels Museum Nusantara heet, nog legaten van de erven van oudstudenten aan de Indische Instelling. Ook verzamelaars en particulieren vertrouwen graag hun kostbare bezit aan Nusantara toe. Vanwege de enorme toevloed aan objecten wordt tegenwoordig wel een strikt acceptatiebeleid gehanteerd.
